Hafta 8 - Kriptoloji

Siber Güvenliğe Giriş
Hafta 7

Dr. Öğr. Üyesi Ömer Faruk ACAR

Kriptoloji

•Verilerin gizliliğini ve bütünlüğünü koruma bilimi olan kriptografi, cihazlarınız üzerinde günlük olarak gerçekleşen çok sayıda işlemin önemli bir parçasıdır.

•Cep telefonlarınızda sohbet ederken, e-postalarınızı kontrol ederken, çevrimiçi perakendecilerden bir şeyler satın alırken ve diğer faaliyetlerin yanı sıra vergilerinizi dosyalarken kriptografi kullanırsınız.

•Bu tür kanallar üzerinden gönderdiğiniz bilgileri şifrelemeden, internet tabanlı yapılan işlemler çok daha riskli olacaktır.

Temel Terimler

•Kriptoloji : Haberleşen iki veya daha fazla tarafın bilgi alışverişini emniyetli olarak yapmasını sağlayan, temeli matematiksel zor problemlere dayanan tekniklerin ve uygulamaların bütünüdür.

•Kriptografi : Bilginin şifrelenmesi ve şifrenin çözülmesi için kullanılan yöntemlere verilen addır.

•Kriptoanaliz : Kriptografi sistemleri tarafından ortaya konan bir şifreleme sistemini inceleyerek zayıf ve kuvvetli yönlerini ortaya koymayı amaçlayan bilim dalıdır.


Şifreleme neden gerekli?

ktppzyz stjültp

•Basit adam

•Merhaba gençler

•Bir kriptosistemin 5 elemanı vardır.

1. P=Plaintext: Şifrelenecek olan düz metin

2. K=Key(Anahtar): Şifrelemede kullanıcak olan anahtar

3. E=Encryption: Şifreleme

4. C=Ciphertext: Düz metinin şifrelenmiş hali.

5. D=Decryption: Şifre çözümü.

NOT: Güvenlik anahtarın gizliliğine bağlıdır, algoritmanın gizliliğine değil.

•Şifrelemenin uzun yıllar boyunca kullanıldığı tarihi kaynaklarda geçmektedir. Bilgisayarlar icat edilmeden önce şifreleme manuel yöntemle hatta mekanik cihazlarla sağlanıyordu.

•Alt tarafta Thomas Jefferson tarafından 1795 yılında yapılmış disk şifreleme, Yan tarafta 1923 yılında Arthur Scherbius tarafından yapılmış Enigma makinası

Kriptolojinin sağladığı avantajlar

•Gizlilik(Confidentiality):Başkaları mesajı göremez

•MesajBütünlüğü(lntegrity): Başkaları mesajı değiştiremez.

•Gönderici Kimliğini Doğrulama (Authentication): Gönderen ve alıcı, birbirlerinin kimliklerini doğrulayabilirler.

•İnkâr Edememezlik(Non-repudiation):Bilgiyi oluşturan ya da gönderen, daha sonra bilgiyi kendisinin oluşturduğunu veya gönderdiğini inkar edememeli

•Şifreleme algoritmaları anahtar kullanma yöntemlerine göre genel olarak iki kategoriye ayrılmaktadır. Bu yöntemler:

• Simetrik (Gizli Anahtarlı) Şifreleme Algoritmaları (Geleneksel kriptolama sistemleri)

• Asimetrik (Açık Anahtarlı) Şifreleme Algoritmaları (Açık anahtar kriptolama sistemleri)

Simetrik Şifreleme

•Simetrik şifreleme algoritmaları, şifreleme ve açma işlemleri için aynı anahtarı kullanır.

•Gizli veri alışverişi yapacak kişi veya uygulamalar simetrik anahtarı kendi aralarında, emniyetli bir şekilde, değiştirmelidir.

•Simetrik şifreleme algoritmasıyla şifrelenmiş bir verinin güvenliği, şifreleme işleminde kullanılmış olan anahtarın gizliliği ile doğrudan ilişkilidir

Simetrik Şifreleme

Simetrik Şifreleme

Simetrik Şifreleme

Artılar :

•Algoritmalar hızlıdır

•Algoritmaların donanımla gerçeklenmesi kolaydır.

•“Gizlilik” güvenlik hizmetini yerine getirir.

Eksiler :

•Ölçeklenebilir değil.

•Emniyetli anahtar dağıtımı zor.

•“Bütünlük” ve “Kimlik Doğrulama” güvenlik hizmetlerini gerçeklemek zor

•Sayısal imza desteği yok

•Shift Cipher - Caesar Cipher

•Affine Cipher

•Vigenere Cipher

•Hill Cipher

•DES

•IDEA

•Blowfish

•RC5

•RC2

•3DES

•AES

Caesar Cipher

•Caesar cipher en eski yerine koyma (substitution) şifreleme yöntemlerinden biridir. Julius Caesar tarafından sunulmuştur.

•İşlemin Temel Prensibi: Alfabedeki her harf sabit bir sayıda ötelenir.

•Ötelenen bu sayı şifreleme ve şifre çözmede kullanılan anahtardır.

•Monoalphabetic şifreleme yöntemlerindendir.


Caesar Cipher

•Örnek: Caesar Cipher(Şifreleme)

•K=3 olsun (kaydırma sayısı)

•P(plaintext)=meet me after the toga party

A B C D E F G H I J K L M N O R

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15

12(m)+3 (mod 26)=15(P)

4(e)+3 (mod 26)=7(H)

C(ciphertext)=PHHW PH DIWHU WKH WRJD SDUWB

Ne kadar güvenli?

Substitution Cipher

•Yer değiştirme şifrelemesi alfabedeki her harfe karşılık başka bir harfin yazıldığı şifreleme metodudur.

•Mümkün olan tüm permütasyonların kombinasyonu harf sayısı! Kadardır = 28!

•Ne kadar sürede kırılabilir hesaplayalım

Karakter Frekansı (İstatiksel Saldırı)

•Harfler değiştirilmiş olsada kelimeler ve anlamları değişmediğinden karakter frekanslarına bakarak analiz yapılabilir.

•Birçok dilde bazı harfler daha sık kullanılır.

•İngilizcede e ve t harfleri daha fazla kullanılmaktadır.

•Yandaki tabloda İngiliz alfabesindeki

Harflerin bir metinde bulunma ihtimali

Yer almaktadır.

Vigenere Cipher

•Poly-alphabetic substitution şifrelemedir.

•Poly-alphabetic: Değişken alfabe, birden fazla parametre.

•Anahtar dizisi bittiğinde tekrar baştan şifrelemeye başlanır.

•Anahtarın uzunluğu şifrelemenin periyodu olarak adlandırılır.

Transposition(Permutation) Cipher

•Tüm veri anahtar uzunluğunda olacak şekilde yatay parçalanır. Anahtardaki sıraya göre metin sütun sütun okunur.


Sayı Teorisi Giriş ve Şifreleme Mantığı

Asal Sayılar

•Tanım: Kendisi ve 1 den başka sayıya tam bölünemeyen, 1 den büyük sayılar.

•1

•2

•3

•18

•23

•42

•69


Asal Sayılar

•5. asal sayı kaçtır?

•10. asal sayı kaçtır?


•1000. asal sayı kaçtır?

•300 basamaklı ilk asal sayı kaçtır?


•Prime(x)~=x/lnx

Neden Asal Sayılara İhtiyaç Var?

Kendi şifre yöntemimizi yazalım

•Lojistik taşıma hizmeti veren bir firma olduğunu düşünelim.

•Merkez noktasındaki konteynerı alınıp B noktasına taşınıyor.

•Merkez şoföre koordinatları gönderecek. Şoför gelen mesajdaki koordinatta belirtilen yükü alıp yine belirtilen koordinattaki yere ulaştıracak.

•Yükler maksimum 5 günde ulaşıyor

•Yüklerin nereden nereye taşındığının, başka şoför yada firmalar tarafından bilinmesi istenmiyor.


Ankara Lojistik Üssü – Lojistikte Türkiye'nin Yükselen Değeri

Kendi şifre yöntemimizi yazalım

•Ana merkez 40 peron ve her peronda 40 park yeri var. Firmanın her ilde 1 deposu ve depoların park alanları var

•Kordinatlarımız (18,15) -> (5,20)

•Yük : 1 konteyner dolusu CepTelefonu


•Şifreleme algoritmamız C= (Pi*K)

•Hadi şifreleyelim

Peron,Park

Depo,Park

Kendi şifre yöntemimizi yazalım

•Kordinatlarımız (18,15) -> (5,20)

•C= (Pi*K)

•K= 65536

Kendi şifre yöntemimizi yazalım

•Gayet güzel. Şifrelenmiş koordinatlar:
360 300 100 400

•Merkez şoföre gönderdi.

•Şimdi şoför şifrelenmiş koordinatları çözebilir:

•C= (360 300 )->(100 400)

•K=65536

•P= (18,15) -> (5,20)

X1,Y1

X2,Y2

Tüm mesajları okumak istiyoruz. Hadi kıralım

•Bilgisayarımız çok yavaş çalışıyor. 1 değeri yalnızca 1 dakikada çözebildiğimizi varsayalım

•1. gün K=2 olursa

•2. gün K=4096 olursa

•…

•5. gün K=8192

•45. gün K=65536


•C= (360 300 )->(100 400)

Çok daha kısa zamanda çözebiliriz

Mesajı çözüyoruz

•C= (360 300 )->(100 400)

Doğru koordinat olduğunu nerden anlarız?

Modification yapıyoruz

•Örneğimizde K değerimiz 65498 olsun

•Koordinatlar (18,10) -> (10,8)

•Şifreli Koordinat:



•Şöföre gelen mesaj: (589.482, 327.490)-> (327.490, 261.992)



-Asimetrik şifreleme nasıl çalışıyor?
-Bir anahtarla şifrelenen mesaj başka bir anahtarla nasıl açılabiliyor?
-Şifrelenmiş mesajın doğru kişiden gelip gelmediğini nasıl anlarız?

Matematik

Çarpma


•a(bc) = (ab)c


•a(b+c)=ab+ac , (a+b)c=ac+bc


•Eğer ab=0 ise a=0 veya b=0




a,b,c ∈ Z

•ab ∈ Z


•ab=ba


•a*1=1*a=a


•a*0=0*a=0





Bölme ve Bölünebilme

•a,b ∈ Z a!=0 b/a=c

c ∈ Z ise b sayısı a sayısını tam böler


•b/a ∈ Z ve c/a ∈ Z ise (b+c)/a ∈ Z dir


•b/a ∈ Z ise xb /a ∈ Z dir


•b/a ∈ Z ve c/b ∈ Z ise c/a ∈ Z


•b/a ∈ Z ve c/a ∈ Z ise (xb+yc)/a ∈ Z




EBOB (En Büyük Ortak Bölen)
GCD (Greatest Common Divisor)

•a,b ∈ Z a/ci ∈ Z b/ci ∈ Z ci ∈ {C}

•ck değeri C kümesinde en büyük değer ise

•EBOB(a,b)=ck dır.


•EBOB(6,4)


•EBOB (18,60)

EBOB (En Büyük Ortak Bölen)
GCD (Greatest Common Divisor)

•EBOB (17496,1080)=




Euclidean Algoritması


gcd(a,b)=c

•a=q1*b+r1

•b=q2*r1+r2

•r1=q3*r2+r3

•…….

•rk-2=qk*rk-1+rk

•rk-1=qk+1*rk+0 => c=rk


•gcd (17496,1080)







Aralarında Asal Sayılar

•a,b ∈ Z gcd(a,b)=1 ise a,b aralarında asaldır.


•Örnek: 15 ve 16 sayılarının aralarında asal olduğunu gösteriniz.


•Örnek: 200 ve 1029 sayılarının aralarında asal olduğunu gösteriniz.






Modüler Aritmetik

•Saat aritmetiği

•a=k * n + r => a mod n = r


•7 mod 5 =

•5 mod 7 =

•65 mod 4 =


•Kriptografide neden kullanıyoruz?

○Küme dışına çıkmamak için

○Asimetrik şifreleme için




Modüler Aritmetik

•(a+b) mod n = [ (a mod n) + (b mod n) ] mod n



•(a-b) mod n = [ (a mod n) - (b mod n) ] mod n



•(a*b) mod n = [ (a mod n) * (b mod n) ] mod n





1 / 48
Beklenmeyen bir hata oluştu. Yeniden yükle 🗙

Rejoining the server...

Rejoin failed... trying again in seconds.

Failed to rejoin.
Please retry or reload the page.

The session has been paused by the server.

Failed to resume the session.
Please retry or reload the page.