Hafta 6 -Authorization, Access Control

Siber Güvenliğe Giriş
Hafta 6

Dr. Öğr. Üyesi Ömer Faruk ACAR

AUTHORIZATION AND ACCESS CONTROLS

Yetkilendirme ve Erişim Kontrolü

•Kimlik doğrulaması yapıldıktan sonra bir sonraki adım kaynakların kullanılmasına, bilgiye yada sisteme giriş yapabilip yapamayacağına karar vermektir.

•Bu durumda 2 farklı yol izlenebilir.

•1. Erişime izin ve yada reddet.

•2. Kurallar dahilinde yapılabilecekleri belirle.

Yetkilendirme ve Erişim Kontrolü

•Erişime izin vermek, bir kullanıcı yada cihaza belirli bir kaynağa erişim vermektir.

•Örneğin,

•Bir kullanıcıya bir dosyaya erişim izni vermek veya belirli bir dizindeki tüm dosyalara bir grup insanın tamamına erişim vermek.

•Çalışanlar için anahtar yada RFID kart ile ofise yada binaya giriş yapabilmelerini sağlamak.

•Erişimi reddetmek, erişim vermenin tersidir. Belirli bir kullanıcı yada cihazın söz konusu kaynağa erişmesinin engellenmesi.

•Günün saatine bağlı olarak bir makinede oturum açmaya çalışan bir kişinin erişimini reddedebilir

•Mesai saatleri dışında binaya girişlerin engellenmesi.

•Birçok erişim kontrol sistemi varsayılan olarak reddedilecek şekilde ayarlanmıştır.

Yetkilendirme ve Erişim Kontrolü

•Erişimi sınırlamak, kaynaklarınıza yalnızca bir dereceye kadar erişime izin vermektir.

•Personel kartına sahip olan herkes binaya giriş yapabilirken örneğin 3. kat ofise sadece yazılımcılar giriş yapabilmektedir. Koridorun sonundaki sistem odasına sadece sistem yetkilisi giriş yapabilmektedir.

•A grubu tüm web sayfalarına erişebilirken, B grubu yalnızca kurum içi ağ kaynaklarına erişebilir, C grubu yalnızca kurum dışı kaynaklara erişebilir.

•Erişimi iptal etmek, verilen erişim yetkilerinin geri alınmasıdır. Sistemin güvenliği için hayati önem taşımaktadır.

•Personel işten ayrıldıktan sonra mail erişiminin kapatılması

•Görev değişikliği yapıldığında önceki görevdeki erişim yetkilerinin iptal edilmesi vb.

Yetkilendirme ve Erişim Kontrolü

•Uygulamalarda erişim kontrolü ve güvenlik için sandbox yapıları kullanılarak erişim denetimi yapılabilir.

•Sandboxlar sunucularda sanal makine olabildiği gibi uygulamalarda container tabanlı mimariler olabilir. Fiziksel ortamda alan yada departmanlar olabilir.

•Erişim denetimi fiziksel ve mantıksal olmak üzere iki farklı şekilde gerçekleştirilebilir.

Access Control List

•Erişim kontrol listeleri

•Belirli bir kullanıcı yada sisteme hangi erişimlerin verildiği, kısıtlandığı yada engellendiğini içeren listeler.

•Uygulama bazlı, işletim sistemi bazlı, dosya bazlı, ağ bazlı, fiziksel bazlı tanımlanabilir.

•En basit erişim kontrolü:



ID

Kullanıcı

Kaynak

Erişim Türü

1

Ömer

Sistem Odası Giriş Kapısı

Giriş yetkisi var

2

Ahmet

/dev/app/transferler

Okuma yetkisi var

3

Mehmet

*80

Çıkış yetkisi var

1

Ömer

/dev/app/transferler


Yazma yetkisi var

File System ACLs

•Dosya sisteminde erişim kontrolü genelde 3 farklı şekilde verilir.

•Okuma yetkisi

○Listeleme

○Tam okuma

•Yazma yetkisi

○Değiştirme Yetkisi

•Yürütme yetkisi

•Linuxda ls –la ile mevcut dizindeki ACL ler görüntülenebilir.

•Windows da icacls komutu ile mevcut dizinde ACLler görüntülenebilir.

Network ACLs

•Ağ sisteminde erişim kontrolü genellikle 2 tipte verilmektedir.

•Erişime izin ver

•Erişimi reddet

•Networkde yaygın olarak erişim denetimi 4 tanımlayıcı üzerinden yürütülmektedir.

○IP adresi

○MAC adresi

○Port adresi

MAC

•Ağ üzerinden belirli bir MAC adresi üzerinden gelen trafiğe izin verebilir yada engellenebilir.

•Örneğin AB:34:DE:48:26 adresine sahip bilgisayarın erişimine izin ver.

•MAC adresleri kullanıcıların bilgisayarlarında değiştirilebildiği gibi güvenlik açığı oluşturabilir.

•Genellikle ağ cihazlarında portlara bağlı cihazların değiştirilmemesi yada karışıklığın önlenmesinde kullanılır.

IP

•IP üzerinden erişim denetimi belirli bir IP yada IP aralığından gelen trafiğe izin verilebilir yada reddedilebilir. Erişime ek olarak IP adresleri üzerinden yönlendirmede ACL ler sayesinde yapılmaktadır.

•Örneğin 10.10.120.8 IP adresine sahip kullanıcı 140.80.20.20 adresindeki sunucuya erişebilir.

•Örneğin 10.10.120.0 networkü internete çıkış yapabilir.

•Örneğin 0.0.0.0 networkünü 10.10.80.80 adresinden çıkış yapabilir.

Port

•Networkde bazı uygulamalara izin verilebildiği gibi bazı uygulamalar reddedilebilir. Bununla birlikte IP ve MAC adresi bazı durumlarda spesifik olsada bazen sadece belirli bir iletişim için izin vermek yada reddetmek gerekebilir. Uygulama bazlı ağ trafiğini kontrol etmek için port bazlı erişim denetimi kullanılmaktadır.

•Örneğin:

•:80 portundan gelen trafiğe izin ver (http istekleri)

•:23 portundan gelen trafiği engelle (telnet)

Çoklu Denetim

•IP, MAC ve port değiştirilebilmektedir. Ağ trafiğinin daha güvenli denetlenmesi için bunlar bir arada kullanılarak daha güvenli bir denetim gerçekleştirilebilir.

•Örneğin 192.168.1.12 IP adresi ve 14236 portundan 154.154.170.90 adresine 4365 portuna erişime izin ver. (Soket programlama)

•192.168.1.0 networkünden AB:CD:EF:GH mac adresinden 80 portundan trafiğe izin ver.


Capabilities

•ACL ler her nekadar erişim denetimini gerçekleştirsede erişmek isteyen kimliği doğrulanan kullanıcımı değilmi emin olunamaz.

•Örneğin Ahmetin 1. sunucuya 192…. IP adresinden AB:…. MAC den erişim yetkisi var. Ahmetin kullandığı bilgisayardan sunucuya veri okuma isteği geldi. Bu isteği Ahmet mi gönderdi yoksa başka biri göndermiş olabilir mi?

•Mehmet başladığı işi tamamlaması için Ahmete ihtiyaç var. Ahmetin ise Mehmetin sahip olduğu yetkileri yok. Ahmet işi nasıl tamamlayacak?

•Belirteçler yada yetkinlik olarak düşünebildiğimiz capabilities kullanıcıların durumlarına ve anahtarlarına dayalı erişim yetkileri olarak düşünebiliriz.

•Burda kimin hangi kaynağa erişim yetkisine sahip olduğundan çok hangi durumlarda, nasıl erişim yapabileceğine odaklanılmaktadır.

Capabilities

•Yaygın olarak kullanılan erişim kontrol modelleri:

•Discretionary Access Control

•Mandatory Access Control

•Rule-Based Access Control

•Role-Based Access Control

•Attribute-Based Access Control

•Multilevel Access Control

Discretionary Access Control

•İsteğe bağlı erişim kontrol

•Erişim denetimi yapılacak her varlığın bir sahibinin belirlendiği ve bu sahip/sahiplerinin kimlerin erişip kimlerin erişemeyeceğini belirlediği modeldir.

•Erişim yetkilisi, yetkileri kendisi belirler ve başkasına devredebilir yada dağıtabilir.

•Örneğin Ahmetin bir giriş kartı var. Giriş kartını başkasına verebilir, verdiği her kişi Ahmetin sahip olduğu tüm yetkilere sahip olacaktır.

Mandatory Access Control

•Zorunlu Erişim Denetimi

•Erişim denetiminin sahip ile birlikte sistemin yönettiği modeldir.

•Kaynaklar önem derecesine göre belirlenir. Erişim denetimini sahip olan devretmek yada başkasına vermek istediğinde sistem bu derecelere göre izin verebilir yada reddedebilir.

•Örneğin: Ahmet kartı ofisi ve sistem odasına giriş için yetkili. Ahmet kartını Mehmete verdi. Mehmet, Ahmet’in kartı ile ofisine girebilir lakin sistem odasına giremez.

NonDiscretionary Access Control

•İsteğe bağlı olmayan erişim denetimi

•Erişim yetkileri yada denetimler sistem tarafından sıkı bir şekilde denetlenir. Yetki sahip yada kullanıcı tarafından dağıtılamaz yada verilemez.

•Örneğin: Ahmet kartını Mehmet’e veremez. Ahmetin kartı Ahmetde, Mehmetin kartı Mehmetde geçerlidir.

•Zararlı yazılımların kurum içerisinde hızlı bir şekilde yayılmasındaki en önemli etkilerden bir tanesi DAC yada MAC modelinin sistem düzeyinde uygulanmasından kaynaklanmaktadır. Çoğu kurumda kullanılan bilgisayarlar Administrator düzeyinde çalışmaktadır.

• Bir sistem yada kişiye gereği kadar yetki verilmesi, verilen yetkilerinde denetlenmesi gerekmektedir.

Rule-Based Access Control

•Kural bazlı erişim kontrolü

•Belirli kurallar, durumlar gerçekleştiğinde verilen erişim kontrolleridir. Erişimin izin verilmesi yada reddedilmesi kurallar dizisine göre yapılır.

•Örneğin: Ahmet ofise saat 08:00 ile 17:00 arasında giriş yapabilir.

•Ahmet A uygulamasına erişebilirken B uygulamasına erişemez.

•Ahmet A uygulamasından B isteği geldiğinde C isteğini onaylayabilir.



Role-Based Access Control

•Rol/görev bazlı erşim kontrol

•Yaptığı işe, bulunduğu mevkiye göre erişim kontrolünün yapıldığı erişim kontrolleridir.

•İnsan kaynakları rolünde personelin kişisel bilgilerini görme yetkisi var

•Müdür rolünde personelin yaptığı işleri görme yetkisi var.

•İnsan kaynaklarında çalışan Ahmet personelin kişisel bilgilerini görebilirken, müdür olduğunda yalnızca yaptığı işleri görebilmektedir. İnsan kaynakları müdürü olduğunda hem kişisel bilgileri hemde yaptığı işleri görebilme yetkisi var.

•Görev tabanlı erişim kontrolü bireysel yetkilendirmekten daha hızlı yetkilerin verilip alınmasında etkili olmaktadır.




Attribute-Based Access Control

•Özellik bazlı erişim kontrol

•Kişilerden, yetkilerden ziyade sahip olunan özelliklere göre erişim kontrolüdür. Bazı yerlerde Content based olarak geçmektedir.

•Bilgisayar sistemlerinde uygulamada değer bazlı işlem gerektirir.

•Örneğin çalışma alanına mavi önlüğü olan girebilir.

•Örneğin CAPTCHA Koduna sahip olan girebilir.

•Değeri … dan büyük olan giremez.


Multilevel Access Control

•Yukarıda bahsedilen erişim kontrolleri tek başlarına kullanılabildiği gibi birden fazlası bir araya getirilerek de kullanılabilir.

•En çok kabul görmüş çoklu erişim modellerinden bazıları:

•The Bell–LaPadula Model

•The Biba Model

•The Brewer and Nash Model

1 / 22
Beklenmeyen bir hata oluştu. Yeniden yükle 🗙

Rejoining the server...

Rejoin failed... trying again in seconds.

Failed to rejoin.
Please retry or reload the page.

The session has been paused by the server.

Failed to resume the session.
Please retry or reload the page.