Hafta 3 - Bilişim Suçu, Risk Analizi

Siber Güvenliğe Giriş
Hafta 3

Dr. Öğr. Üyesi Ömer Faruk ACAR

Bilişim Suçları

Bilişim Suçu

•Bilişim Suçları ise bilgileri otomatik işleme tabi tutan veya verilerin nakline yarayan bir sistemde gayri kanuni, gayri ahlaki veya yetki dışı gerçekleştirilen her türlü davranış

•Bilgisayar ve iletişim teknolojileri kullanılarak işlenen suçlar

•Bilgisayar ve iletişim teknolojileri kullanılarak işlenen suçlara beyaz yaka suçları da denilir.

Bilişim Suçu

•Bilişim suçunun işlenmesinde bilgisayar sistemleri ve teknolojilerinin kullanılması

•Diğer suç türlerine göre daha ağır maddi ve manevi sonuçlar doğurması

•Suç mağdurlarının genelde bilinçsiz kullanıcılar ile ekonomi ve finans sektöründen olması

Bilişim Suçu

•Normal suçlar gibi bilişim suçlarıda cezai işlemlere tabidir. Her ne amaç ile olursa olsun

•Bilgisayarlar hayatı kolaylaştırmasıyla birlikte sanal dünyada yapılan her hareket ve davranıştan bireyle sorumludur.

•Yanlış bir algı, tıkladım bir şey olmaz, yaptım bir şey olmaz vb. düşünceler.

•Bilişim suçları Türk Ceza Kanunu 243. maddesinde açıkça belirtilmiştir.

•Bilişim suçları diğer cezai işlemleri de içerdiğinden kanunda yer alan diğer maddeler ile birlikte değerlendirilir.

Türk Ceza Kanunu

•Bilişim suçları Türk Ceza kanunu 10. bölümde yer almaktadır.

•Bilişim sistemine girme

•Madde 243- (1) Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına, hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kimseye bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir. (1)

•(2) Yukarıdaki fıkrada tanımlanan fiillerin bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemler hakkında işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranına kadar indirilir.

•(3) Bu fiil nedeniyle sistemin içerdiği veriler yok olur veya değişirse, altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

•(4) (Ek: 24/3/2016-6698/30 md.) Bir bilişim sisteminin kendi içinde veya bilişim sistemleri arasında gerçekleşen veri nakillerini, sisteme girmeksizin teknik araçlarla hukuka aykırı olarak izleyen kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.Sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme

•Madde 244- (1) Bir bilişim sisteminin işleyişini engelleyen veya bozan kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

•(2) Bir bilişim sistemindeki verileri bozan, yok eden, değiştiren veya erişilmez kılan, sisteme veri yerleştiren, var olan verileri başka bir yere gönderen kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

•(3) Bu fiillerin bir banka veya kredi kurumuna ya da bir kamu kurum veya kuruluşuna ait bilişim sistemi üzerinde işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.

•(4) Yukarıdaki fıkralarda tanımlanan fiillerin işlenmesi suretiyle kişinin kendisinin veya başkasının yararına haksız bir çıkar sağlamasının başka bir suç oluşturmaması halinde, iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur.Banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması

•Madde 245 – (Değişik: 29/6/2005 – 5377/27 md.)

•(1) Başkasına ait bir banka veya kredi kartını, her ne suretle olursa olsun ele geçiren veya elinde bulunduran kimse, kart sahibinin veya kartın kendisine verilmesi gereken kişinin rızası olmaksızın bunu kullanarak veya kullandırtarak kendisine veya başkasına yarar sağlarsa, üç yıldan altı yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

•––––––––––––

•(1) 24/3/2016 tarihli ve 6698 sayılı Kanunun 30 uncu maddesiyle, bu fıkrada yer alan “ve” ibaresi “veya” şeklinde değiştirilmiştir.

•(2) 14/4/2020 tarihli ve 7242 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer alan “beş yıla kadar hapis ve” ibaresi “altı yıla kadar hapis ve beşyüz günden” şeklinde değiştirilmiştir.

•------------

•(2) Başkalarına ait banka hesaplarıyla ilişkilendirilerek sahte banka veya kredi kartı üreten, satan, devreden, satın alan veya kabul eden kişi üç yıldan yedi yıla kadar hapis ve onbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

•(3) Sahte oluşturulan veya üzerinde sahtecilik yapılan bir banka veya kredi kartını kullanmak suretiyle kendisine veya başkasına yarar sağlayan kişi, fiil daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde, dört yıldan sekiz yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

•(4) Birinci fıkrada yer alan suçun;

•a) Haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden birinin,

•b) Üstsoy veya altsoyunun veya bu derecede kayın hısımlarından birinin veya evlat edinen veya evlâtlığın,

•c) Aynı konutta beraber yaşayan kardeşlerden birinin, Zararına olarak işlenmesi hâlinde, ilgili akraba hakkında cezaya hükmolunmaz.

•(5) (Ek: 6/12/2006 – 5560/11 md.) Birinci fıkra kapsamına giren fiillerle ilgili olarak bu Kanunun malvarlığına karşı suçlara ilişkin etkin pişmanlık hükümleri uygulanır.

•Yasak cihaz veya programlar

•Madde 245/A- (Ek: 24/3/2016-6698/30 md.)

•(1) Bir cihazın, bilgisayar programının, şifrenin veya sair güvenlik kodunun; münhasıran bu Bölümde yer alan suçlar ile bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle işlenebilen diğer suçların işlenmesi için yapılması veya oluşturulması durumunda, bunları imal eden, ithal eden, sevk eden, nakleden, depolayan, kabul eden, satan, satışa arz eden, satın alan, başkalarına veren veya bulunduran kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beşbin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

•Tüzel kişiler hakkında güvenlik tedbiri uygulanması

• Madde 246- (1) Bu bölümde yer alan suçların işlenmesi suretiyle yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur

Risk Yönetimi

Risk Yönetimi

•Risk yönetimi süreçleri, ortamınızdaki riskleri anlamamızı sağlar ve izlememiz gereken yolları gösterir.

•Önemli varlıklarınızı tanımlamanız, onlara yönelik olası tehditleri belirlemeniz, güvenlik açıklarınızı değerlendirmeniz ve ardından bu riskleri azaltmak için adımlar atmanız gerekiyor.

Risk Yönetimi

Tipik bir risk yönetimi süreci

•Varlıkları Tanımla

•Tehlikeleri Tanımla

•Güvenlik açıklarını değerlendir

•Riskleri değerlendir

•Riskleri azalt

Varlıkları Tanımla

•Risk yönetimi sürecinin ilk ve tartışmasız en önemli kısımlarından biri, koruduğunuz varlıkları belirlemektir.

•Varlıklarınızı sıralayamaz ve her birinin önemini değerlendiremezseniz, yeterli tedbirleri alamayabiliriz. Bu son derece basit bir görev gibi görünse de, özellikle büyük işletmelerde, yüzeyde göründüğünden daha karmaşık bir sorun olabilir.

•Çoğu durumda, bir kuruluş, çeşitli nesil donanımlara, bilinmeyen alanlarda gizlenen diğer şirketlerin satın almalarından elde edilen varlıklara ve kullanımda olan çok sayıda kaydedilmemiş sanal ana bilgisayara sahip olabilir ve bunların herhangi biri işletmenin sürekli işlevselliği için kritik olabilir.

•Kullanımdaki varlıkları belirledikten sonra, bunlardan hangilerinin kritik iş varlıkları olduğuna karar vermek tamamen başka bir sorudur. Hangi varlıkların iş yapmak için gerçekten kritik olduğunun doğru bir şekilde belirlenmesi, genellikle varlığı kullanan işlevlerin, varlığın kendisini destekleyenlerin ve potansiyel olarak diğer ilgili tarafların girdisini gerektirecektir.

Riskleri Tanımla

•Kritik varlıklarınızı sıraladıktan sonra, onları etkileyebilecek tehditleri belirlemeye başlayabilirsiniz. Belirli bir tehdidin doğasını tartışmak için bir çerçeveye sahip olmak genellikle yararlıdır ve daha önce anlatılan AIC veya Parker modeli bu amaca hizmet eder.

•Örneğin, kredi kartı ödemelerini işleyen bir uygulamaya karşı karşılaşabileceğiniz tehditleri incelemek için Parkerian modelini uygulayalım.

Tehditleri Tanımla

•Confidentiality (Gizlilik): Kredi kartı verileri ifşa olabilir. Uygulama tarafında gerçekleşen bir ifşa maddi manevi sıkıntılar doğurabilir. *Kişisel verilerin korunması kanunu*

•Integrity (Bütünlük): Veriler bozulursa, ödemeleri yanlış yapılabilir yada yanlış işlenebilir.

•Availability (Kullanılabilirlik): Sistem aşırı yüklenirse, uygulama yanıt vermezse yada kapanırsa ödeme alınamayabilir.

•Possession (Sahiplik): Geçmiş ödemeler yada yedek veriler kaybolursa itibar katbı yaşanabilir, yasal sıkıntılar doğurabilir.

•Authenticity (Aitlik/Orijinallik): Müşteriler doğrulanmazsa sahte işlem gerçekleştirilebilir.

•Utility (Faydalanma): Program gerekli verileri toplamazsa yada yanlış verileri toplarsa sistem kullanılamayabilir yada faydalı olmaz.

•Örnek sistem için tehditleri model kullanarak hızlı bir şekilde değerlendirebiliriz.

•Modelde yazan maddelerin bir çoğu verileri kontrol altında tutmak, doğru verileri korumak ve sistemi çalışır durumda tutmaya işaret etmektedir. Bu alanlara daha çok odaklanmak gerekmektedir.

Güvenlik Açıklarını Değerlendir

•Güvenlik açıklarını değerlendirirken potansiyel tehditler göz önünde bulundurmamız gerekmektedir.

•Herhangi bir varlık, onu etkileyebilecek binlerce veya milyonlarca tehdide sahip olabilir, ancak bunların yalnızca küçük bir kısmı alakalı yada önemli olacaktır.

•Örnekten devam edecek olursa;

Güvenlik Açıklarını Tanımla

•Confidentiality (Gizlilik): Kredi kartı verileri ifşa olabilir. Uygulama tarafında gerçekleşen bir ifşa maddi manevi sıkıntılar doğurabilir.

•Şayet hareketli ve durağan veriler şifreleniyorsa ve bu harici bir kurum tarafından belgelenmiş yada tes edilmiş ise ifşa bir risk değildir.

•Integrity (Bütünlük): Veriler bozulursa, ödemeleri yanlış yapılabilir yada yanlış işlenebilir.

•Ödeme verileri tek bir oturumda, bankalar kurumuna bağlı bir api ile denetleniyorsa bir risk değildir.


Güvenlik Açıklarını Tanımla

•Availability (Kullanılabilirlik): Sistem aşırı yüklenirse, uygulama yanıt vermezse yada kapanırsa ödeme alınamayabilir.

•Ödemelerin / alışverişin yoğun olduğu zamanlar için yedek bir hattınız yada yeterli bant genişliğiniz yoksa, yoğunluğu azaltmak için dağıtık sunucu sistemleri kullanmıyorsanız bu bir risktir.

•Possession (Sahiplik): Geçmiş ödemeler yada yedek veriler kaybolursa itibar katbı yaşanabilir, yasal sıkıntılar doğurabilir.

•Sistem belirli saatlerde kendisini otomatik olarak yedekliyor ve bu yedekler şifreli olarak saklanıyordur. Yedekler durağan veri olarak saklandığından herhangi bir risk yoktur.


Güvenlik Açıklarını Tanımla

•Authenticity (Aitlik/Orijinallik): Müşteriler doğrulanmazsa sahte işlem gerçekleştirilebilir.

•Müşteriler sisteme kayıt olurken TC kimlik numarası ve telefon numarası ile, telefon doğrulaması ile kayıt oluyor, ödeme esnasında kart bilgileri ile birlikte SMS doğrulaması isteniyor. bu bir risk değildir.


Riskleri Değerlendir

•Belirli bir varlık için tehditleri ve güvenlik açıklarını belirledikten sonra, genel riskleri değerlendirebiliriz.

•Risk, bir tehdit ve bir güvenlik açığının birleşimidir. Eşleşen tehdidi olmayan bir güvenlik açığı veya eşleşen bir güvenlik açığı olmayan bir tehdit risk oluşturmaz.

•Bir önceki slaytlarda bahsedilen maddelerde başka tehditlerde olabilmekte lakin sistem açıkları olan kısımlarda risk oluşmaktadır.

Riskleri En Aza İndir

•Riskler kontrol edilerek en aza indirilebilir. Koruma 3 farklı şekilde gerçekleştirilebilir.

•Fiziksel kontrol ve koruma

•Mantıksal kontrol ve koruma

•Yönetimsel / Yetkisel kontrol ve koruma

Fiziksel Kontrol ve Koruma

•Fiziksel kontroller, sistemlerinizin bulunduğu veya verilerinizin depolandığı fiziksel ortam denetlenerek / gözetilerek yapılır.

•Ortamlara giriş ve çıkışları da kontrol eder ve sistemleri koruma altına alır. Güvenlik kapılar, kilitler, direkler, korumalar ve kameraların yanı sıra ısıtma ve iklimlendirme sistemleri, yangın söndürme sistemleri, yedek fiber yada bakır kablolar ve yedek güç jeneratörleri gibi etkenler ortamı fiziksel olarak kontrol altında tutmada kullanılmaktadır.

•Sistemlerinizi ve verilerinizi fiziksel olarak koruyamazsanız, uyguladığınız diğer kontroller önemsiz hale gelir. Saldırganlar sistemlerinize fiziksel olarak erişebilirse, onları çalabilir veya yok edebilir ve en iyi durumda kullanımınız için kullanılamaz hale getirebilirler. En kötü durumda, saldırganlar uygulamalarınıza ve verilerinize doğrudan erişebilir ve bilgi ve kaynaklarınızı çalabilir veya bunları kendi kullanımları için bozabilir.

Mantıksal Konrtol ve Koruma

•Bazen teknik kontroller olarak da adlandırılan mantıksal kontroller, verilerinizi işleyen, ileten ve depolayan sistemleri, ağları ve ortamları korur.

•Mantıksal kontroller, parolalar, şifreleme, erişim kontrolleri, güvenlik duvarları ve izinsiz giriş tespit sistemleri gibi öğeleri içerebilir. Mantıksal kontroller, yetkisiz faaliyetleri, iş akışı dışında gerçekleştirilen işlemleri önlemenizi sağlar.

•Mantıksal kontrolleriniz düzgün bir şekilde uygulanır ve başarılı olursa, bir saldırgan veya yetkisiz kullanıcı, kontrolleri bozmadan uygulamalarınıza ve verilerinize erişemez.

İdari Konrtol ve Koruma

•İdari kontroller, kurallara, yasalara, politikalara, prosedürlere, yönergelere ve diğer öğelere dayanır. Yönetimsel kontroller, ortamınızın kullanıcılarının nasıl davranması gerektiğini belirler.

•Ortama göre ve sisteme bağlı olarak, idari kontroller farklı yetki seviyelerini temsil edebilir. Fiziksel ve mantıksal korumaları destekler.

•Yangın çıkmaması için “ısıtıcı kullanımı yasaktır” gibi basit bir kuralınız olabilir.

•Yada kullanıcı dışı işlem gerçekleştirilmemesi için “iş çıkışı bilgisayarları kapatın” şeklinde uyarı levhaları,

•Parolaların her 3 ayda bir değiştirilmeye zorlanması gibi

İdari Konrtol ve Koruma

•İdari kontrollerin, prosedürlerin yada kuralların uygulanabilir ve denetlenebilir olması gerekmektedir.

•Örneğin, çalışanların iş kaynaklarını kişisel kullanım için kullanamayacaklarını söyleyen bir politika oluşturursanız, bunu uygulayabilmeniz gerekir. Son derece güvenli bir ortamın dışında, bu zor bir görev olabilir. Telefon ve cep telefonu kullanımını, web erişimini, e-posta kullanımını, anlık ileti konuşmalarını, yüklü yazılımları ve kötüye kullanıma yönelik diğer olası alanları izlemeniz gerekir. Bunları izlemek ve politika ihlallerini denetlemek zorlaşabileceğinden daha uygulanabilir kararlar alınması gerekmektedir.

Olaylara Müdahale

•Risk yönetiminde bir diğer dikkate alınması gereken başlık ise olaylar gerçekleştiriğinde nasıl bir yol izleneceği, ne tür bir yaklaşım uygulanacağıdır.

•Aldığınız önlem, tedbirler dahilinde yada haricinde durumlar gelişebilir. Bunlar beklenmedik durumlarda olabilir. Riskin olmaması demek tehdidin gerçekleşmeyeceği anlamı taşımaz. Örneğin yüksek bir yamaçta kurulmuş veri merkezi için sel baskını riski azdır lakin olması durumunda ne tür işlemlerin yapılacağı değerlendirilmesi gerekmektedir.

Olaylara Müdahale

•Hazırlık

•Tespit ve analiz

•Sınırlandırma

•Müdahale

•Kurtarma/Onarma

•Olay sonrası faliyetler

Hazırlık Aşaması

•Hazırlık aşaması, bir olay gerçekleşmeden önceden yapılacak tüm faaliyetlerden oluşur. Bu, tipik olarak, olay müdahalesini ve ele alınmasını yöneten politika ve prosedürlerin oluşturulmasını, hem olay işleyicileri hem de olayları bildirmesi beklenenler için eğitim ve öğretimin yürütülmesini, belgelerin geliştirilmesini ve muhafaza edilmesini içerir.

•Hazırlık aşaması dikkate alınmasada önemli bir aşamadır. Yeterli hazırlık olmadan, olaya düzgün bir müdahale pek olası değildir. Ne yapılması gerektiğini, kimin yapması gerektiğini ve nasıl yapılacağını belirleme zamanı, acil bir durumla karşı karşıya olduğunuzda değildir.

•Örneğin yangın çıkışları, çıkışların nasıl yapılacağı, yangını söndürecek ekip, ağdan sorumlu kişi, giriş çıkışları denetleyecek güvenlik görevlisi vb.

Tespit ve Analiz

•Tespit ve analiz aşaması, eylemin başladığı yerdir. Bu aşamada bir sorunu tespit eder, bunun gerçekten bir olay olup olmadığına karar verir ve buna uygun bir yol izlenmesi gerekmektedir.

•Olaylar çoğunlukla, virüsten koruma (AV) yazılımı, güvenlik duvarı günlükleri, proxy günlükleri veya olay izleme (SIEM) aracından gelen bildirimler yada hizmetlerle algılanır

•Olayları otomatik sistemler analiz edebileeği gibi hem sistem hemde insan kaynakları kullanılarak analiz edilmesi gerekebilmektedir.

•Otomatik olarak;

•iki başarısız oturum açma, ardından bir başarılı oturum açma, hesap takibi

•şifre değişikliği,

•yeni bir hesap oluşturma

•İnsan müdahalesi, çeşitli güvenlik, ağ ve altyapı cihazlarının günlük çıktılarının gözden geçirilmesini içerebilir. Örneğin hafta sonu ağ trafiğinde anormal yükselme

Sınırlandırma, Müdahale Etme, Kurtarma

•Sınırlandırma, müdahale etme ve kurtarma uzun vadeli olsun olmasın en azından kısa vadede olayı çözmeye yönelik çalışmaların çoğunun gerçekleştiği yerdir.

•Sınırlama, durumun halihazırda olduğundan daha fazla hasara neden olmamasını veya en azından devam eden zararı azaltmamasını sağlamak için adımlar atmayı içerir.

•Sorun, kötü amaçlı yazılım bulaşmış bir sunucunun uzaktaki bir saldırgan tarafından aktif olarak kontrol edilmesini içeriyorsa, kötü amaçlı yazılımdan gelen trafiği durdurmak için, sunucunun ağ bağlantısını kesmek, saldırganı engellemek için güvenlik duvarı kuralları koymak anlamına gelebilir

•Müdahale sırasında, sorunun etkilerini ortamınızdan kaldırmaya çalışacaksınız. Kötü amaçlı yazılım bulaşmış sunucunuz söz konusu olduğunda, sistemi zaten izole etmiş ve kontrol altına almışsınızdır. Artık kötü amaçlı yazılımı sunucudan temizlemeniz ve ortamınızda başka bir yerde bulunmadığından emin olmanız gerekir. Bu, kötü amaçlı yazılımın bulunmadığından emin olmak için ortamdaki diğer ana bilgisayarların ek olarak taranmasını ve belki de virüslü sunucunun diğer hangi sistemlerle iletişim kurduğunu belirlemek için sunucu ve ağdaki günlükleri incelemeyi içerebilir.

Olay Sonrası Faliyetler

•Kurtarma durumu olay olmadığı şekline geri çevirmedir. Hasar alan yapıların tamiri, uygulamaların yeniden başlatılması, erişimlerin kontrollü bir şekilde kaldırılması gibi adımlarını içerebilir.

•Olay sonrası faaliyetlerde, olayın neden oluştuğu, tekrar oluşmaması için ne gibi önlemler alınabilir gibi kısımları içermektedir. Kişi yada kurumları suçlayıp zafiyet aramak değil, benzer olayların tekrar yaşanmaması için yada yaşanan olayın başka zafiyetlere yol açmaması için değerlendirilmesi gerekmektedir.

1 / 34
Beklenmeyen bir hata oluştu. Yeniden yükle 🗙

Rejoining the server...

Rejoin failed... trying again in seconds.

Failed to rejoin.
Please retry or reload the page.

The session has been paused by the server.

Failed to resume the session.
Please retry or reload the page.